‏نمایش پست‌ها با برچسب منظر نظر. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب منظر نظر. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۵ خرداد ۲۳, یکشنبه

وقتی می‌خواهی بروی: بیست و چهارُم

وقتی می‌خواهی بروی،
با تو هستم خوشگله،
وقتی می‌خواهی بروی،
اصلاً حرفش را نزن، حتی فکرش را نکن.
مراحل اداری را هم که دیگر خودت می‌دانی و لازم به توضیح نیست،
[ولی مثالی در این باره برایت می‌زنم:
من خودم یک بار می‌خواستم بروم، نمی‌دانم چرا، فقط می‌خواستم بروم، به دفتر خدمات رفت و آمد رفتم و گفتم خانم من می‌خواهم بروم. چون اولین کسی که به من لبخند زد و مرا به سوی میز خود دعوت کرد یک خانم بود. والا جنسیت‌زده نیست. شلوار ما را پرچم نکنید ای محافظان کلّ عالم. خلاصه گفتم خانم من می خواهم بروم. خانم گفت ئه؟ به سلامتی. به کجا می‌خواهید بروید؟ عرض کردم به هرجا شما بگویید و منتظر بودم بگوید ای بابا، حالا که نمی‌دانید کجا می‌خواهید بروید، اصلاً چرا می‌خواهید بروید؟ اصلاً حرفش را هم نزنید، حتی فکرش را هم نکنید، مراحل اداری‌ش بلانسبت پدر درمی‌آورد آقا. اصلاً شما چرا می‌خواهید بروید؟ شما می‌توانید بیایید. بیایید همین‌جا پیش خودم. ولی او این‌ها را نگفت. او هیچی نگفت. او از اینکه من به او گفته بودم هرجا شما بگویید ناراحت شده بود و مرا به همکارش ارجاع داد. همکارش هم یک خانم بود. گفتم خانم من به همکارتان هم عرض کردم که می‌خواهم بروم. خانم گفت ئه؟ به سلامتی. بفرمایید بروید. گفتم به همین سادگی ست؟ گفت بله. به همان سادگی که آمدید. از همان دری که آمدید، می‌توانید به راحتی بروید. بروید هرجا دل‌تان خوش است. گفتم عجب. گفت بله، بفرمایید بروید. من هم رفتم. یعنی آمدم. از رفتن پشیمان شدم. دیدم هیچ سودی در رفتن نیست. وقتی آمدم دیدم در آمدن هم هیچ سودی نیست. خوب نگریستم دیدم هرچه سود است، در بودن است. یعنی همین الآن که من هستم، دارم مثل خر سود می‌کنم. این شد که دیگر نرفتم، اصلاً حرفش را نزدم، حتی فکرش را هم نکردم. بدون اینکه پا به مراحل اداری گذاشته باشم. یعنی دیدم اولش که این است، بعدش چیست؟ و دیدم پای آدم حیف است به مراحل اداری باز بشود.]
ولی اگر دیدی می‌خواهی بروی و باید بروی و کاریش نمی‌شود کرد،
بدان که وقتی می‌خواهی بروی من تو را می‌بینم.
وقتی هم که نمی‌خواهی بروی من تو را می‌بینم.
وقتی هم که نشسته‌ای من تو را می‌بینم.
وقتی راه می‌روی من تو را می‌بینم.
وقتی خوابیده‌ای من تو را می‌بینم.
وقتی لبخند [آه] لبخند می‌زنی من نمی‌دانم چطور دوام می‌آورم و جانم نمی‌رود برای دیدنت
وقتی هرکاری می کنی من تو را می‌بینم
وقتی هستی، من تو را می‌بینم
وقتی نیستی، من تو را می‌بینم
و در تمام این اوقات،
وقتی تو را می‌بینم،
خودم را می‌بینم.
وقتی می‌خواهی بروی،
تو را می‌بینم
خودم را می‌بینم که می‌خواهم بروم
و می‌دانم که در رفتن هیچ سودی نیست.
خودم را می‌بینم که روی همین صندلی که تو روی آن نشسته‌ای، نشسته‌ام
خودم را می‌بینم که دارد رفتن تو را می‌بیند
خودم را می‌بینم که با تو می‌رود تا تو را ببیند
حال آنکه همچنان روی صندلی نشسته است
همان که تو روی آن نشسته‌ای
خودم، تو را می‌بیند که می‌خواهی بروی
خودم، خودم را می‌بیند
خودم را می‌بیند که می‌خواهد برود
و می داند که در رفتن هیچ سودی نیست
خودم را می‌بیند که روی همین صندلی که تو بر آن نشسته‌ای و من بر آن نشسته‌ام، نشسته است
 خودم را می‌بیند که دیدن تو را به بودن با خود برمی‌گزیند و با تو می‌رود
و من همه‌ی اینها را می‌بینم
تو را می‌بینم که می‌خواهی بروی
مرا می‌بینی که روی همین صندلی که تو بر آن نشسته‌ای نشسته‌ام و رفتن تو را می‌بینم
می‌بینی که من خودم را می‌بینم
می‌بینی که تو را می‌بینم
می‌بینی و بهتر از من می‌دانی که من هرچه از خودم می‌بینم از تو می‌بینم
تو را که می‌بینم، خودم را می‌بینم
خودم را می‌بینم که وقتی تو می‌خواهی بروی با هر قدمت چطور خاموش می‌شود
تو را می‌بینم و خودم را می‌بینم که چطور فراموش می‌شود
اما نه، 
راستش تو که مرا می‌بینی این خاموشی و فراموشی را می‌بینی
من تو را می‌بینم که می‌بینی
خودم را می‌بینم که می‌بیند.
خودم را می‌بینم که می‌خواهد برود، خودم را می‌بینم که می‌رود و خودم را می‌بینم که رفته است
تو را می‌بینم که می‌خواهی بروی
مرا می‌بینی که تو را می‌بینم
می‌بینی که خودم را می‌بینم که وجودش را از دست می‌دهد 
می‌بینی که بر روی همان صندلی که خود بر آن نشسته‌ای، نشسته‌ام
مرا می‌بینی
تو را می‌بینم
...
دیوانه می‌شوم یا به خواب می‌روم؟
...
خودم را می‌بینم که بر پهنه‌ای ایستاده‌ام
خودم را می‌بینم که معلق بین زمین و آسمان ایستاده‌ام
تو را می‌بینم که لبخند [آه] لبخند می‌زنی
به من لبخند می‌زنی
به سوی تو گامی می‌زنم، پیش نمی‌روم
زیر پایم خالی ست
دورتادورم خالی ست
به هرسو چشم می‌گردانم، خودم را می‌بینم
تو را می‌بینم که مرا در بر گرفته‌ای
خودم را می‌بینم که تو را می‌بیند که در برش گرفته‌ای
احاطه کرده‌ایش
خودم را می‌بینم که خود را احاطه کرده‌ام
می‌بینم که مرا می‌بیند
به خود لبخند می‌ِزنم... 
...
بیدار می‌شوم یا هشیار؟
مهم نیست.
خلاصه این شد که کبوتری به منقار آب برای بچه‌اش می‌برد، قطره‌ای بر گونه‌ام چکید و دیگر نه خواستم بروم، نه اصلاً حرفش را زدم، و نه حتی دیگر فکرش را کردم.

۱۳۹۳ فروردین ۳۱, یکشنبه

حال همه خوب باشه، مام بد نباشیم؛

به عنوان مثال اگر انسان از دریچه‌ی حافظ وارد سعدی بشود، حرکتی خلاف مسیر خودبخودی کرده است. چون حافظ بعد از سعدی آمده است. برای این حرکت خلاف خودبخودی، لازم است به انسان انرژی داده شود. یعنی حرکت خودبخودی در مسیر زمان اینطوری است که یک چیزی از اول می‌آید و به سمت آخر می‌رود. مثلاً همین شعر. یا به طور کلی هنر. از یک جایی که می‌شود اول هنر، وارد زمان شده است، و به سمت یک جایی که می‌شود آخر هنر در حرکت است. انسان‌ها می‌روند و وارد این جریان می‌شوند و در آن و با آن یا در آن و خلاف آن حرکت می‌کنند. یعنی برای حرکت خب لازم است در آن باشند، حالا ممکن است با آن و در مسیر آن بروند به سمت آخر، یا ممکن است طی فعل و انفعالاتی در مسیر برعکس آن حرکت کنند و به سمت اول بروند. حالا نه که حتماً تا خود اول اول بروند، ولی خب حرکت خلاف مسیر، حرکت خلاف مسیر است و هرچقدر که باشد قشنگ معلوم است. حالا حرکت برعکس کی اتفاق می‌افتد؟ وقتی به انسان انرژی غلبه بر انرژی جریان داده شده باشد. که عرض کردم، به عنوان مثال، حرکت از دریچه‌ی حافظ، به عبارتی عبور از دریچه‌ی حافظ به سمت سعدی، حرکت خلاف مسیر طبیعی است. نیازمند صرف انرژی است. انسان با یک سطح انرژی‌ای وارد دریچه‌ی حافظ می‌شود، طبیعیش این است که همراه با آن برود و بیاید تا برسد به حالا، ولی یک اتفاقی می‌افتد که به جای اینوری، آنوری برمی‌گردد به سمت سعدی. حرکت خلاف مسیر خودبخودی کرده، پس یک انرژی‌ای گرفته است. لاجرم سطح انرژی‌اش رفته بالاتر. در واقع انگار آب سرد آرامی بوده توی لوله، که از یک پمپی تلمبه‌ای چیزی رد شده، ناگهان قوت و شدت گرفته رفته تا اعماق دیگ سعدی، و به کلی بخار شده و حجمش زیاد شده به طوری که ناچار از دیگ هم خارج شده و باز خلاف مسیر رفته و رفته و رفته، تا رسیده به مولوی در ایستگاه انجام کار. آنجا رفته و حالا شفتی توربینی چیزی بوده چرخانده، پیستون میستونی چیزی بوده تکان داده، یک اثری روی محیط گذاشته، یک کار مثبتی، [مثبت یک علامت ریاضی و یک مفهوم فیزیکی است که به طور قراردادی تعیین می‌شود] بله، یک کار مثبتی کرده و شادان و خرم خستگی در کرده است. انجام کار، یعنی مقداری انرژی از دست داده، ولی باز آنقدر نا داشته که خلاف مسیرتر برود و یک توسری از عطار بخورد و باز بشود همان آبی که بود و بیافتد توی سیکل تا بلکم بفهمد قضیه چیست.
[برای مطالعه: حالا جالب است بدانیم تمام آبی که توی این نیروگاه موجود است و همچنان هم برقرار است و خیلی هم آب خوب و مناسبی است، روزی در مسیری طبیعی، از فیلتر فردوسی گذشته است.]
غرض اینکه در کل، حرکت خودبخودی، تنها راه حرکت نیست، و نیز برای حرکت خلاف مسیر، لازم نیست انسان از مسیر خارج بشود و از توی ساحل برگردد. یک جاهایی یک گره‌هایی هست، مثل میانبُرهای قارچ‌خور، که به انسان امکان می‌دهد در مسیر برعکس هم حرکت کند. به عبارتی حرکت طبیعی زمان و زبان را خیلی مهم نشمارد، و متوجه به معنا باشد. برود، بیاید، بماند برای خودش حال کند، بچرخد، بخندد، برقصد، برگردد، برود، بیاید، برگردد، بالا پایین چپ راست، و خوشحال‌تر باشد.
الکی.

۱۳۹۲ خرداد ۲۳, پنجشنبه

هل بده آقا. هل بده.

توان را سرعت انجام کار می‌گویند. سرعت مصرف انرژی. سرعت تولید انرژی. واحد آن نیوتن متر بر ثانیه است. کار وقتی انجام می‌شود که جابه‌جایی اتفاق بیافتد. وقتی جا‌به‌جایی داریم، یعنی سرعت هم داریم. که همان جا‌به‌جایی بر زمان است. متر بر ثانیه. پس، توان اینطوری می‌شود سرعت انجام کار. اینطوری می‌شود سرعت مصرف انرژی، یا تولید آن. حالا توان کی صفر می‌شود؟ وقتی کار صفر باشد. کار کی صفر می‌شود؟ با فرض اینکه نیرو صفر نیست، وقتی جا‌به‌جایی صفر است. جا‌به‌جایی کی صفر می‌شود؟ آها! جا‌به‌جایی در دو حالت صفر می‌شود. یکی اینکه اصلاً حرکتی اتفاق نیافتد، و دوم اینکه حرکت اتفاق بیافتد، خیلی هم حرکت خوبی اتفاق بیافتد، ولی، نقطه‌ی پایان حرکت، همان نقطه‌ی شروع حرکت باشد. که البته همه‌ی اینها در آن بازه‌ی زمانی خاص که ما می‌خواهیم توان را محاسبه کنیم در نظر گرفته می‌شود. خب. حالا این شد مقدمه که بگوییم از این میان، آدم فقط می‌تواند نیرو وارد کند. خیلی که تلاش کند، نیرو را در سوی درست وارد کند. نیرو را کم یا زیاد وارد کند. حالا اینکه آیا با آن نیرویی که آدم وارد می‌کند جابه‌جایی اتفاق می‌افتد یا نه، دست آدم نیست. ممکن است بشود، ممکن هم هست نشود. ولی خب نیرو دست آدم است. اینکه می‌گویند وقتی جابه‌جایی صفر است، کار صفر می‌شود، با این فرض است که نیرو صفر نیست. زمان هم که زمان است و اصلا‍ً با صفر بیگانه است. آدم می‌تواند برود ببیند برای جابه‌جایی مورد نظرش چقدر نیرو لازم است، بعد ببیند آیا می‌تواند در زمان مورد نظر آن نیرو را تولید و اعمال کند، بعد اگر دید می‌تواند، خب وارد کند و خیرش را ببیند و از توانش لذت ببرد. اگر هم دید نمی‌تواند، باز به این معنا نیست که لزوماً باید بی‌خیال اعمال نیرو و انجام کار بشود. بلکه می‌تواند امیدوار باشد که حالا نیرویش را وارد می‌کند، شاید شانس آورد و یک نیروی دیگر از یک جایی به کمکش آمد. مثلاً می‌خواهد یک چیزی را هل بدهد، که آن چیز خیلی سنگین است و از جایش تکان نمی‌خورد. ولی شاید آدم خوش شانس باشد و باد موافقی بوزد، یا ناگهان زمین کج بشود، آسمان پاره بشود، یک طوری بشود، که حرکت مورد نظر اتفاق بیافتد و کار، صفر، نشود. ممکن هم هست هیچ چیز به کمک آدم نیاید و تمام نیرویش منجر به هیچ حرکتی و در نتیجه هیچ کاری نشود. اما خب هدف چیست؟ هدف احتکار نیرو است؟ که چی؟ سیستم آدم طوری طراحی شده که از یک حدی بیشتر نمی‌تواند نیرو وارد کند. بر فرض که تمام نیرویش را هم وارد کند، و تخلیه شود و هیچ رمقی برایش باقی نماند، که باز در این صورت فقط با مدتی استراحت، باز می‌تواند به همان میزان نیرو تولید و اعمال کند. پس مشکل آدم، مشکل نیرو نیست. مشکلِ مانع‌ (هر مانعی. این مانع حتی می‌تواند خود آدم باشد.) است. یعنی آن چیزی که قرار است حرکت کند تا کار انجام بشود، تا توان صفر نشود، تا آدم بی‌توان نباشد. و همان‌طور که گفتم، با این فرض که نیرو صفر نیست، کار فقط وقتی صفر می‌شود که جا‌به‌جایی صفر بشود. جابه‌جایی هم وقتی صفر می‌شود که یا نیرو به اندازه‌ی کافی زیاد نیست تا حرکتی اتفاق بیافتد، یا نیرو در جهت درست وارد نمی‌شود که منجر به حرکتی می‌شود که نقطه‌ی پایانش بر نقطه‌ی شروعش منطبق است. و چون آدم به توان زنده است، آدم به کار زنده است، آدم به تولید انرژی زنده است، آدم به مصرف انرژی زنده است، حداقل کاری که باید بکند، این است که نیرو وارد کند. چیزی که زیاد است در جهان، نیرو. نیرو وارد کنید عزیزان.

شروع این مطلب با این هدف بود که آخرش برسد به این که آقا، تو هرچقدر هم که نیرو وارد کنی، وقتی چیزی تکان نمی‌خورد، مگر کرم داری خودت را الکی خسته کنی؟ که آقا، تو چون زورت کم است، یک کاری را که می‌خواهی انجام بدهی، یا اصلاً موفق به تولید حرکت و در نتیجه کار نمی‌شوی، یا آنقدر طول می‌کشد که توانت بسیار به صفر نزدیک می‌شود. ولی نمی‌دانم چی شد که از مسیر رسیدن به آن هدف طوری منحرف شدم که خب نرسید به آنجا. نه تنها نرسید به آنجا، که رسید به یک نقطه‌ای درست صد و هشتاد درجه مقابل آنجا. رسید به اینجا که آدم بی‌توان، آدم مُرده است. و فقط مُرده‌ها هستند که حرف نمی‌زنند. فقط مُرده‌ها هستند که نیرو وارد نمی‌کنند. تازه آن هم چون نمی توانند. چون دستشان از دنیا کوتاه است. یعنی می‌خواهم بگویم آدم از هیچی خبر ندارد. آدم فقط باید نیرو وارد کند، تا کار صفر نشود.

بنی آدم هم که دیگر همه می‌دانند اعضای یک پیکرند.

۱۳۹۰ بهمن ۴, سه‌شنبه

مناقشه در مثل؛

این بیت*:« من از لیلی شدن ترسی ندارم/ ولی مجنون شدن نای شما نیست.» نکتهء ظریفی دارد. نکته که چه عرض کنم، سفسطه. گوینده خود معترف است لیلی نیست، چرا که می‌گوید لیلی شدن، یعنی هنوز نشده، و نیز مدعی است است لیلی شدن کار ترسناکی است ولی نه برای او. تا اینجایش خودزنی است، یک گام به عقب. اما بعد توپ را به زمین مخاطب می‌اندازد و با اطمینان او را عاجز از مجنون بودن می‌داند؛ یعنی دو گام به جلو. این هم مشخص است که لیلی و مجنون هردو مفاهیمی هستند که پیش تعریف خودشان را دارند. لیلی چنین است و چنان است، مجنون هم چنان است و چنین است؛ الگو هستند. خب، با این وصف، یکی از ویژگی‌های تعامل این دو این است که تا مجنون نباشد، لیلایی نیست و تا لیلا نباشد، مجنونی نیست. این رابطه دوسویه است. لیلی شدن، این قدرت را به لیلی می‌دهد که مجنون از غیر مجنون بازشناسد و مجنون شدن به مجنون این که جز لیلی نشناسد. به عبارتی، مجنونی مجنون، مجنون نه آن دیوانهء بیابان نشین، بلکه مجنون به معنای یک لیلی بین، فقط برای لیلی قابل درک است و خود مجنون. لیلایی لیلی هم که با نشستن در دیدهء مجنون است که رخ می‌نماید. حالا، من از گوینده (منظورم شاعر نیست) سؤال دارم: لیلا شده‌ای؟ لیلا هستی؟ هستی و مجنون ندیده‌ای؟ اگر پاسخش مثبت باشد، محکومش می‌کنم به دروغگویی. چرا؟ با استناد به همان فعل «شدن» در مصراع اول. وقتی حرف از «شدن» است و نه بودن، یعنی احتمال؛ یعنی در بهترین حالت، بالقوگی. ولی حکم کلی در مصراع دوم، همین بالقوگی را هم از «شما» که مجنون شدن نای‌تان نیست، می‌گیرد. یعنی طرف می‌گوید: درست است که من نیستم، ولی می‌توانم باشم. اما شما نه تنها نیستید، که حتی نمی‌توانید بود. با استناد به چی؟ به هیچی. حرف غیر مستند، لاف است. هروقت لیلی شدی، بیا تا مجنون ردیف کنم برایت. این هم لاف است. نه لیلی می‌تواند بی مجنون لیلی شود، و نه مجنون می‌تواند بی لیلی مجنون شود. یا باید همزمان اتفاق بیافتند، یا هرگز رخ نخواهند داد. کاری به اینکه شعر قوی است یا ضعیف است یا چنان است یا چنین است ندارم. نه علاقه دارم به آن بحث، و نه توانایی در پیش بردنش. مخاطب من شاعر نیست. گوینده است. شعر از اختیار شاعر خارج شده و دارد دهان به دهان می‌چرخد و هرکس به فراخور نیاز و موقعیت از آن استفاده یا سوء استفاده می‌کند. مخاطب من این سوء استفاده کنندگان عزیز هستند. بودند یعنی. تمام شد.

*  نام شاعر ‍«ژیلا راسخ» است.

۱۳۹۰ فروردین ۲۷, شنبه

گاهی آدم 205

گاهی آدم یک مشکلی دارد و هیچ‌ کدام ار قوای حسی و ادراکی‌اش در حل آن مشکل، کاری از دستشان برنمی‌آید؛ مثلاً اینکه می‌خواهد یک کاری انجام دهد، نمی‌داند چطوری، می‌خواهد به یک چیزی برسد، نمی‌داند چطوری، می‌خواهد یک اشتباهی را جبران کند، نمی‌داند چطوری، می‌خواهد به کسی کمک کند، نمی‌داند چطوری، اصلاً می‌خواهد همین طوری به خودش کمک کند، ولی باز نمی‌داند چطوری؛ تشخیص درست و غلط برایش می‌شود سخت‌ترین کار. پیدا کردن راه حل می‌شود دغدغه‌ی ذهنی‌اش و چون نمی‌تواند هیچ طوری حلّش کند و به نتیجه برسد، می‌ماند یک لنگه پا و کاسه‌ی چه کنم دست می‌گیرد. در نهایت می‌رسد به جایی که مشغول حل کردن آن مشکل در خیال خود می‌شود و وارد فاز رویاپردازی و توهّم می‌شود. در خیال خودش فرض می‌کند فلان کار را کرده و بهمان چیز اتفاق افتاده؛ مثل همان آدم ناشنوای مثنوی مولوی. ولی چون فرضیاتش اشتباهند و در عالم واقع رخ نمی‌دهند، بین آنچه که در ذهنش ساخته و آنچه واقعیت دارد، تعارض می‌بیند؛ دوست ندارد تصور شیرینی که از این خیال‌پردازی به وجود آورده نابود شود؛ پس ادامه ‌می‌دهد. هی خیالاتش را تأیید می‌کند، آنقدر که تأیید خیالات مساوی می‌شود با تکذیب واقعیت. و آن وقت است که او رسماً دیوانه می‌شود. به همین سادگی. دیوانه! و دیوانه از این منظر یعنی کسی که چیزها را آنطوری که هستند نمی‌بیند، بلکه آنطوری که می‌خواهد می‌بیند. یعنی دوست دارد اراده‌ی او باشد که موجودیت را، چه کمّی و چه کیفی، به هرچیزی تحمیل می‌کند، یعنی از تعریف‌ها و تعیین‌ها بیزار می‌شود و تعریف و تعیین خودش را درست ‌می‌داند. و این همه ناشی از ترس ازشکست است، ترس از شکستی که گاهی میل به پیروزی نامیده می‌شود؛ نه که هر میل به پیروزی‌ای ترس از شکست باشد، نه. گاهی اشتباه می‌شود. گاهی که آدم ناتوان می‌شود از حل یک مشکل ساده. ساده برای همه و سخت برای خودش درواقع. گاهی که «چطوری؟» می‌شود «دِ آخه بابا لامصّب! پس چطوری؟»

۱۳۹۰ فروردین ۱۷, چهارشنبه

گاهی آدم 198

گاهی آدم می‌فهمد اینکه آدم خودش را به حماقت بزند، کار احمقانه‌ای است؛ ولی احمقانه تر از آن، کار آن‌هایی است که باور می‌کنند.

۱۳۹۰ فروردین ۱۳, شنبه

سالی که نکوست...

سالی که می‌آید، سالی که می‌رود، بی‌توقف، بی‌درنگ کوتاهی حتی و ظاهراً بی‌خستگی؛ می‌رود و می‌آید و می‌آید و می‌رود و معلوم نیست می‌آید یا می‌رود. کسی به گرد پایش نمی‌رسد آنقدر تند که می‌آید و می‌رود و آنقدر همیشگی که می‌آید و می‌رود. دیدارش و وصالش هوسی است و همه‌گیر و طرفه آنکه همه متمتع‌اند از این هوس و هیچ‌کس را از آن خبر نیست. هست و نیست و نیست و هست. آرام است و خاموش و بی‌صدا و بهنگام هنگامه‌ای است خودش تنها که انگشت می‌گزاند و برباد می‌دهد.
بر روح و جسم می‌خزد چونان ماری که گویی از نوزادی خانه در چهره‌ی آدمیان دارد و چون پیر می‌شود و بالغ، نمایان می‌شود جاجای پوست‌اندازی‌هایش و خود هیچ پیدا نیست که کجاست. نیش می‌زند و گزنده می‌خزد از لا به لای نام‌هایش چه ثانیه و دقیقه و روز و ماه و سال و قرن و دیگر از این دست و گمانم در حین که می‌رود و می‌آید، لبخند بر گوشه‌ی لب دارد که: هه! منم. باز منم باز و باز و باز. ببندیتم اگر توان هستتان و اگر نیست، ببوسیت دستی که از قطعش عاجزیت.
بودش بود است و نبودش هم بود است و خود، او بود است. بود اوست که بود ما هست که اگر نبود، نبود این همه که هست. ابتدایش ناپیدا و انتها هم که هیچ.
حالا اینطور از من قبول کنید که خواسته باشم با این وصف از روانی زمان، آغاز سال نو را، هرچند با تأخیر، به آن‌ها که می‌خوانندم تبریک بگویم؛ به شما. که گفتم.

۱۳۸۹ اسفند ۱۵, یکشنبه

گاهی آدم 189

گاهی آدم می‌فهمد از آن‌هایی که تحمّل باخت را ندارند بَدتر، این‌هایی هستند که تحمّل برد را ندارند.

پی‌نوشت:‌ این پست دویستم این وبلاگ است و در اصل قرار بود چیز دیگر و مفصّل‌تری باشد، که متأثر از فضای به وجود آمده پس از باخت خانگی یوونتوس برابر میلان، به چیزی که می‌بینید تغییر کرد.

۱۳۸۹ اسفند ۱۱, چهارشنبه

گاهی آدم 188

گاهی آدم از خودش می‌پرسد: «حالا من با این همه حواسی که تا حالا جمع کرده‌ام قرار است چه گلی به سر کی بزنم؟» خودش می‌گوید: «چقدر شده مگر؟» آدم می‌گوید: «خیلی!» خودش می‌گوید: «پرت کن به آسمان، عین برف شادی بریزد روی سرمان بخندیم حال کنیم.»
آدم در ظاهر به خودش می‌خندد، اما حتی خودش هم می‌داند که حواس که پرت باشد، خنده‌ای هم اگر باشد، «خنده» نیست.

۱۳۸۹ بهمن ۱۰, یکشنبه

گاهی آدم 173

گاهی آدم نباید منتظر این و آن بنشیند؛ خودش باید آستین همت بالا بزند و یک جوری درد خودش را درمان کند، اجبار است دیگر، گاهی آدم مجبور است به خوددرمانی؛ وقتی دستش به طبیب نمی‌رسد، یا طبیب حاضر به معاینه یا مداوا نمی‌شود، یا حتی طبیب هم نمی‌داند باید چه کند، آدم خودش باید دردش را از یک جایی دوا کند. 
البته خوب که فکر کنی از اول هم قضیه همین بوده ظاهراً، از ازل. از همان روزی که آدم را ول کردند به امان خودش و گفتند برو به امان خدا. آدم هم هیچ دیدی نداشت که چی انتظارش را می‌کشد، هر مانعی که سبز می‌شد، باید فکری برای عبور از آن می‌شد؛ آدم فقط همین را می‌دانست. این که باید عبور کند، این که چرا باید عبور کند، اینکه چطور باید عبور کند و این قبیل چیزها را نمی‌دانست و هنوز هم نمی‌داند. 
من به این نتیجه رسیدم که عجالتاً با یک خوددرمانی موضعی از موانع موجود عبور کنم تا ببینم چی هست آن پشت مشت‌ها. خدا را چه دیدی؟ شاید واقعاً یک چیزی باشد، یک چیز خوب، و گرنه که اصلاً عبور معنا نداشت اگر قرار بود تهش هیچی نباشد، اصلاً اگر هم تهش هیچی نباشد باز همین فهمیدن همین خودش یک چیز خوب است؛ نه؟ بد می‌گم بگو بد می‌گی.
بله، هیچ هُلی در کار نیست، هیچ پلی هم در کار نیست، هیچ دری هم نیست، راهی هم نیست، اصلاً هیچی نیست، فعلاً فقط یک مانع هست که باید رد شود، همین.

۱۳۸۹ آذر ۲۳, سه‌شنبه

حکایت گل و بلبل و صبا و فلک و طوطی و شکر و...

سحر بلبل حکایت با صبا کرد        که عشق روی گل با ما چها کرد
حکایت، حکایت همیشگی است؛ همیشه بلبلی هست که عاشق روی گلی شود یا شاید همیشه گلی هست که بلبلی را عاشق کند و آن وقت مثل همیشه سر و کله‌ی صبا پیدا می‌شود که حکایت بلبل را بشنود و چه حوصله‌ای دارد این صبا که هیچ وقت خسته نمی شود از شنیدن این قصه‌ی تکراری و شاید اصلاً دست این صبا در دست همان گل باشد و این وسط بیچاره بلبل که چها با او نمی شود. اما پس تکلیف عشق چیست؟ اصلا عشق چیست؟ یا کیست؟ شاید هرچه هست نه زیر سر بلبل نه زیر سر گل و صبا، که زیر سر عشق است. اصلا شاید این عشق باشد که می‌آید و بی سر و صدا می‌رود تو جلد گل و بعد از آنجا می‌رود در دل بلبل و بعد می ‌شود صبا و وقت سحر می آید و درد دل بلبل و حکایت او را می شنود و ... .
بعد تازه دعای خیر بلبل هم می شود بدرقه‌ی راهش که:

خوشش باد آن نسیم صبحگاهی        که درد شب نشینان را دوا کرد

و دست آخر وقتی می رود، بلبل بیچاره می‌فهمد که چه کلاهی سرش رفته،

به هر سو بلبل عاشق در افغان        تنعم از میان باد صبا کرد

آخرش می‌فهمد خوش به حال باد صبا، یا خوش به حال عشق.

فغان که با همه کس غایبانه باخت فلک        که کس نبود که دستی از این دغا ببرد

و این فلک از کجا معلوم که همان عشق نیست که همیشه برنده ی بازیست که در بدترین شرایط هم، هموست که تنها نجات دهنده و درمان گر می شود که:

طبیب عشق منم، باده ده که این معجون        فراغت آرد و اندیشه ی خطا ببرد
در حالی که:

بسوخت حافظ و کس حال او به یار نگفت        مگر نسیم پیامی، خدای را، ببرد
(و در اینجا بی فایده نیست یادی کنیم از آن بلبلی که خون دلی خورد و گلی حاصل کرد و باد غیرت به صدش خار پریشان دل کرد و یا آن طوطی ای که به خیال شکری دل خوش بود و ناگهش سیل فنا نقش امل باطل کرد.)
و اشک قضیه اینجاست که این حکایت هی تکرار می شود و با این وجود، آدم باز می گوید: به هرزه بی می و معشوق عمر می‌گذرد، بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد... .
ولی همین که می‌آید که معشوق بدست آورد و همه چیز گل و بلبل شود، دوباره این عشقی که ظاهراً آدمی و پری طفیل هستی اویند، می‌آید و همه ی کاسه کوزه‌ها را به هم می‌ریزد و ... .(که را گویم که با این درد جانسوز/طبیبم قصد جان ناتوان کرد)
چرخه تکرار می‌شود و بلبل به صبا می گوید که گر چاره داری، وقت وقت است؛ در حالی که می‌داند عدو با جان حافظ آن نکردی که تیر چشم آن ابرو کمان کرد.

پی‌نوشت1: هدف نویسنده از نگارش این نویسه، بر خودش هم ناپیدا‌ ست.
پی‌نوشت2: ابیات و تعابیر همه از حافظ هستند.