۱۳۸۹ دی ۶, دوشنبه

رهایی؟ جدایی؟ ترک؟ نامردی؟

دیگر وقتش رسیده بود، باید ازش جدا می‌شدم. آن اوایل، وقتی هنوز باهاش همدم نشده بودم، وقتی می‌دیدمش می‌گفتم من و همدمی چنین؟ محال است! گرچه یک دوبار شد که رفتم طرفش، حتی شد که با هم تنها باشیم، خلوت کنم باهاش، ولی خیلی می‌ترسیدم، هم از او و هم از دیگران که مبادا بو ببرند. لحظه‌ی ورود رسمی‌اش به زندگی‌ام هیچ‌وقت یادم نمی‌رود. خیلی ناگهانی و ضربتی بود. ولی خوب موقعی بود. آمد و جای خالی خیلی چیزها را برایم پر کرد، آمد و بارم را سبک کرد. همدم شدم باهاش. شب و روز با او بودم. پایان شب و شروع روزم بود. خیلی‌ها نمی‌خواستند باهاش باشم؛ ولی من می‌خواستم، بهش نیاز داشتم، بدون او اصلاً نمی‌توانستم. تنها یاور و همراهم بود در بزنگاه‌هایی که هیچکس دیگر نبود. ولی همان وقت‌ها هم می‌گفتم و می‌دانستم همیشگی نخواهد بود. می‌دانستم یک روز به اجبار یا اختیار ازش جدا خواهم شد. گاهی می‌شد بنا به دلایلی خارج از اختیار، ازش دور می‌ماندم؛ خیلی‌ها هیچ‌وقت نباید می‌فهمیدند با او هستم. مخفی نگه ‌داشتنش کار سختی بود، ولی شد. چار سال و خرده‌ای. جاهایی که کسی مرا نمی‌شناخت، مشکلی نداشتیم، همه او را می‌شناختند؛ مهم این بود که من ناشناس بمانم پیش یک عده‌ی خاص، که ظاهراً ماندم چون اگر چنین نبود چه خون‌ها که به پا نمی‌شد. ولی این اواخر یک جوری شده بودم. یک جوری که احساس کردم اگر ازش جدا نشوم، بد می‌شود. دیگر مثل قدیم نبودم، و فکر اینکه دیگر بهش نیازی ندارم مثل خوره مرا می‌خورد. به خودم می‌گفتم نامردی است همین‌جوری رهایش کنم، ولش کنم؛ ولی نشد، باید آن کار را می‌کردم، دیگر نمی‌شد ادامه داد. خواستم کم‌کم ازش فاصله بگیرم، ولی انگار این فاصله با توان دو نسبت مستقیم داشت با نزدیک‌تر کردن‌مان. فهمیدم جدا شدن‌مان باید مثل همان پیوستن‌مان باشد. باید ناگهانی و ضربتی و یکدفعه‌ای باشد.

دیشب بود. یک چیز معروفی (که اسمش را نمی‌دانم ولی دست بر قضا بر آن فضا نشست) از شوبرت داشت پخش می‌شد. باهاش رفتم روی پشت بام. آنجا ماندن‌مان دقیقاً به اندازه‌ی همان تکه آهنگ چار و خرده‌ای دقیقه‌ای طول کشید. بین انگشتانم نگهش داشته بودم و باهاش می‌رقصیدم؛ زیر نور ماه نصفه. سرد بود، می‌لرزیدم؛ محکم‌تر و محکم‌تر از همیشه لبانم را... و با یک نگاه بهش گفتم، بهش فهماندم دیگر نمی‌توانم، دیگر نمی‌شود. نگاهم جوری بود که اگر روزی جایی دوباره دیدمش، رویم نشود باهاش تنها شوم. حتی این را هم با آن نگاه بهش گفتم که دست کم تا مدتی جلوی آنهایی که درباره‌ی ما می‌دانند، به روی خودمان نیاوریم چیزی شده، تا کم‌کم به همه حالی کنیم جدا شده‌ایم. می‌لرزیدم و نمی‌دانم از سرما بود یا حس فضا که اشکی هم چکید، عذاب وجدانی وجودم را گرفت، اعتنا نکردم و گذشتم. تنهایش گذاشتم روی همان پشت بام و آمدم پایین. حتی برنگشتم نگاهش کنم. ترکش کردم. 

آهنگ عوض شده بود.

۱۳۸۹ دی ۵, یکشنبه

گاهی آدم 159

گاهی آدم به «سردرد» که عادت می‌کند، «دستمال بستن» به کلی یادش می‌رود؛ گاهی خوب است، گاهی بد.

۱۳۸۹ دی ۴, شنبه

گاهی آدم 158

گاهی آدم می‌اندیشد چه خوب می‌شد اگر می‌شد این موقعیت‌های «کاش یه آرزو دیگه کرده بودم!» را از پیش شناسایی کرد؛

۱۳۸۹ آذر ۳۰, سه‌شنبه

گاهی آدم 156

گاهی آدم به «اینجا»ی خودش که می‌رسد، تازه می‌فهمد که دقیقاً چی به کجا می‌رسد که می‌گویند: «آدم دیگر رسیده به آنجایش».

۱۳۸۹ آذر ۲۹, دوشنبه

گاهی آدم 155

گاهی آدم حسابش با دیگران فرق دارد؛ حالا نمی‌داند داده‌ها فرق داشته یا حساب گیر دارد یا چی.

۱۳۸۹ آذر ۲۶, جمعه

۱۳۸۹ آذر ۲۳, سه‌شنبه

حکایت گل و بلبل و صبا و فلک و طوطی و شکر و...

سحر بلبل حکایت با صبا کرد        که عشق روی گل با ما چها کرد
حکایت، حکایت همیشگی است؛ همیشه بلبلی هست که عاشق روی گلی شود یا شاید همیشه گلی هست که بلبلی را عاشق کند و آن وقت مثل همیشه سر و کله‌ی صبا پیدا می‌شود که حکایت بلبل را بشنود و چه حوصله‌ای دارد این صبا که هیچ وقت خسته نمی شود از شنیدن این قصه‌ی تکراری و شاید اصلاً دست این صبا در دست همان گل باشد و این وسط بیچاره بلبل که چها با او نمی شود. اما پس تکلیف عشق چیست؟ اصلا عشق چیست؟ یا کیست؟ شاید هرچه هست نه زیر سر بلبل نه زیر سر گل و صبا، که زیر سر عشق است. اصلا شاید این عشق باشد که می‌آید و بی سر و صدا می‌رود تو جلد گل و بعد از آنجا می‌رود در دل بلبل و بعد می ‌شود صبا و وقت سحر می آید و درد دل بلبل و حکایت او را می شنود و ... .
بعد تازه دعای خیر بلبل هم می شود بدرقه‌ی راهش که:

خوشش باد آن نسیم صبحگاهی        که درد شب نشینان را دوا کرد

و دست آخر وقتی می رود، بلبل بیچاره می‌فهمد که چه کلاهی سرش رفته،

به هر سو بلبل عاشق در افغان        تنعم از میان باد صبا کرد

آخرش می‌فهمد خوش به حال باد صبا، یا خوش به حال عشق.

فغان که با همه کس غایبانه باخت فلک        که کس نبود که دستی از این دغا ببرد

و این فلک از کجا معلوم که همان عشق نیست که همیشه برنده ی بازیست که در بدترین شرایط هم، هموست که تنها نجات دهنده و درمان گر می شود که:

طبیب عشق منم، باده ده که این معجون        فراغت آرد و اندیشه ی خطا ببرد
در حالی که:

بسوخت حافظ و کس حال او به یار نگفت        مگر نسیم پیامی، خدای را، ببرد
(و در اینجا بی فایده نیست یادی کنیم از آن بلبلی که خون دلی خورد و گلی حاصل کرد و باد غیرت به صدش خار پریشان دل کرد و یا آن طوطی ای که به خیال شکری دل خوش بود و ناگهش سیل فنا نقش امل باطل کرد.)
و اشک قضیه اینجاست که این حکایت هی تکرار می شود و با این وجود، آدم باز می گوید: به هرزه بی می و معشوق عمر می‌گذرد، بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد... .
ولی همین که می‌آید که معشوق بدست آورد و همه چیز گل و بلبل شود، دوباره این عشقی که ظاهراً آدمی و پری طفیل هستی اویند، می‌آید و همه ی کاسه کوزه‌ها را به هم می‌ریزد و ... .(که را گویم که با این درد جانسوز/طبیبم قصد جان ناتوان کرد)
چرخه تکرار می‌شود و بلبل به صبا می گوید که گر چاره داری، وقت وقت است؛ در حالی که می‌داند عدو با جان حافظ آن نکردی که تیر چشم آن ابرو کمان کرد.

پی‌نوشت1: هدف نویسنده از نگارش این نویسه، بر خودش هم ناپیدا‌ ست.
پی‌نوشت2: ابیات و تعابیر همه از حافظ هستند.

۱۳۸۹ آذر ۲۲, دوشنبه

گاهی آدم 153

گاهی آدم خودش از ناله هایش به ستوه می‌آید و به آدم می گوید: «تو اصلاً معلوم هست دردت چیست؟» آدم می‌گوید: «نه والّا! یک دردم هم همین است اتفاقاً؛ که نمی‌دانم دردم چیست.» خودش می‌گوید: «تو دیوانه‌ای!» آدم می‌گوید: «تازه فهمیدی؟» خودش می‌گوید: «نه، تا حالا فکر می‌کردم خودت را زده‌ای به دیوانگی؛ ولی الآن فهمیدم نه! واقعاً دیوانه‌ای» آدم به خودش می‌خندد و برای یک لحظه تمام دردهایش را فراموش می‌کند.

۱۳۸۹ آذر ۲۱, یکشنبه

گاهی آدم 152

گاهی آدم احساس می‌کند نکته انحرافی پازل آدم‌هاست؛ تکه‌ای که نفس بودنش، «نبودن» است.

۱۳۸۹ آذر ۲۰, شنبه

گاهی آدم 151

گاهی آدم بعضی مثل‌ها و اشعار معروف را به بوته‌ی آزمایش که می‌گذارد، به این می‌رسد که یا از بیخ غلط هستند و یا اینکه از بیخ درست بوده‌اند و در شاخه دچار تحریف شده‌اند؛ مثلاً این مورد: «بخند به روی دنیا، دنیا به روت بخنده» که طبق تجربه، (و اگر نخواهیم بگوییم از بیخ غلط بوده) باید در واقع به این شکل بوده باشد: «بخند به روی دنیا، دنیا به روت برینه»  که حالا مثلاً شاید به این دلیل که در محل کاربردش در یک زمانی، خانواده‌ای نشسته بوده، یا به دلیل شرم جعلی ذاتی ایرانی‌ها، «خندیدن» جای «ریدن» را گرفته است. 

پی‌نوشت: البته به این صورت‌ها هم می‌توانسته باشد: «نخند به روی دنیا، دنیا به روت می‌رینه» یا «نخند به روی دنیا، دنیا به روت نرینه»؛

۱۳۸۹ آذر ۱۷, چهارشنبه

۱۳۸۹ آذر ۱۶, سه‌شنبه

همه جا به نوبت!

مگر خم رنگرزی است؟ نه برادر من! حساب کتاب دارد! فکر کردی الکی است؟ خب اشتباه کردی جانم! نه تنها الکی نیست، بلکه حتی خیلی هم غیر الکی است! سرت را انداخته‌ای پایین، راست شکمت را گرفته‌ای آمده‌ای اینجا و می‌خواهی هنوز نیامده راه بیفتی؟ لااقل وقتی می‌آمدی تو، یک نگاهی توی صف می‌چرخاندی تا ببینی چند نفر قبل از تو آمده‌اند و ایستاده‌اند و من، یک نفر آدم، خیلی که همت کنم نصف این عزیزان را راه بیاندازم. آن باقی هم برای خودشان ایستاده‌اند. حالا در این وضعیت شما صاف آمده‌ای می‌گویی عجله داری؟ چشمان‌شان را می بینی که چطور به تو غره می رود؟ اگر تو را راه بیاندازم این چشم‌ها می‌شود خنجر و در قلب من فرو می‌رود، می‌شود دشنام و بر من جاری می‌شود، آخه چرا شما اصلاً عنایت ندارید؟ خود من را که اینجا می‌بینی نشسته‌ام، فکر می‌کنی از صبح فرصت کرده ام کار خودم را راه بیاندازم؟ نه! به جان عزیزت نه! البته نمی‌خواهم منت بگذارم، همیشه همین‌طور بوده. کوزه گر از کوزه شکسته آب می‌خورد. می‌خواهم بگویم کار زیاد است، سرم شلوغ است، مراجعه کننده زیاد است، شیلنگ ها را دزدیده‌اند، آفتابه‌ها سوراخ است، همه‌ی توالت‌ها گرفته به جز یکی که آن هم تا ظهر با این بار سنگین، حتما می‌گیرد. آنوقت است که باید خر آورد و باقالی بار کرد. چند بار هم رفته‌ایم شهرداری گفته‌ایم آقا توالت نداریم، مردم اعصابشان خراب است، اما کو گوش شنوا؟ آن ها که نمی‌دانند اینجا چه خبر است، من هر روز اینجا با هزار جور آدم سر و کله می‌زنم، همه ناراضی. امروز و فرداست که سر فریاد بردارند. آنوقت فردا افسوس می خوریم که ای کاش دیروز به حرف آن پیرمرد توالت چی گوش کرده بودیم؛ آنوقت مردم خودشان را خالی می‌کردند و کار اینطور بیخ پیدا نمی کرد. اینجوریست دیگر! حالا شما هم برو ته صف بایست! یا اگر خیلی عجله داری، رضایت تک تک آن ها را بگیر و بیا برو تو!

۱۳۸۹ آذر ۱۵, دوشنبه

گاهی آدم 149

گاهی آدم پس از عبور از فرازو فرودهای این دریای طوفان‌خیز، بر آن است که...  - جان؟ ها؟ بله بله! عجب خنگی‌ام من آآآآ! این که شعر مارگوت بیگل‌ه که؛ نیس زیاد می‌خونم، شده ورد زبونم، فک کردم از خودمه! ببخشین.
گاهی آدم چندان که به شکوه می‌آید از سرمای پیرامون خویش...  - پِّه! ای بابا! امروز چرا اینجوری میشه؟ می‌دونم! نه، الآنه درسّش می‌کنم.
گاهی آدم دلتنگی‌هایش را باد ترانه‌ای می‌خواند، رویاهایش را...  - بله؟ چی؟ برم بیرون؟ اِ دِ آخه چرا؟ ای آقا، حالا یه بار اینجوری شدآآآ؛ عجب آدمایی هستین شما!
گاهی آدم سکوتش سرشار از سخنان...  - اِاِ! نکن آقا! این کارا چیه؟ دارم میرم دیگه، هل نده، بابا دستمو ول کن! حالا نمیش... باشه باشه ول کن دیگه، رفتم.
گاهدمابخیارشسشادنچهمی‌خدیابدسنمیادازدسمی‌گرزد(حرکت آهسته: گاهی آدم از بخت‌یاریش است شاید که آنچه می‌خواهد یا بدست نمی‌آید و یا از دست می‌گریزد.)...  - فرااااار!(با لحن جواتی)

۱۳۸۹ آذر ۱۴, یکشنبه

گاهی آدم 148

گاهی آدم سؤال می‌شود برایش که تشخیص و تعریف خودش از چیزها و جایگاه آن‌ها اشتباه است یا اینکه نه، واقعاً هیچ چیز سر جایش نیست؛ چیزهایی از این دست مثلاً: عاشقانه‌ترین ترانه‌ها نصیب سنگین‌ترین گوش‌ها می‌شود، زلال‌ترین نگاه‌ها تارترین چشم‌‌ها را فرومی‌کاود و از میان هزاران ضربه، آن که از دوست‌ترین می‌آید، بیش‌ترین درد را دارد و... ؛

۱۳۸۹ آذر ۱۳, شنبه

گاهی آدم 147

گاهی آدم ... به آدم «نمی‌رسد»؛ (و این جای خالی هرجوری که پر شود، افاقه نمی‌کند.)

گاهی آدم 146

گاهی آدم نه که نخواهد، نه حتی که نتواند به آن صورت، امر محالی هم که نیست، ولی نمی‌داند چرا باز نمی شود که بشود واقعاً.

۱۳۸۹ آذر ۱۰, چهارشنبه

گاهی آدم 145

گاهی آدم فریادش که به جایی نمی‌رسد یا کسی به فریادش که نمی‌رسد، احساس می‌کند باید بگردد دنبال یک حد بهینه‌ای از فریاد، که نه آنقدر آهسته باشد که به جایی نرسد و نه آنقدر آتشین که دیگر کسی [حتی اگر هم بخواهد] نتواند به فریادش برسد.

۱۳۸۹ آذر ۶, شنبه

گاهی آدم 143

گاهی آدم دلش را بی هوا به دریا می‌زند؛ بعدش می‌شود دلمرده.

جزئیات بیشتر1: خفه هم می‌شود لامصّب؛ باز اگر کوسه‌ای چیزی بخوردش یک حرفی؛ 
جزئیات بیشتر2: همیشه هم ها! یعنی یکبار نمی‌شود آدم بی هوا [یا حتی با هوا] دلش را به دریا بزند و دلش نمیرد بدبخت.

نظر شخصی: بنده به این مسئله اعتراض دارم.
نتیجه‌گیری: آن دریایی را که آدم نتواند دلش را به آن بزند، باید جای دیگر را به آن زد. (مثلاً اینجا را؛ یا حتی آنجا را، فرقی ندارد.)

۱۳۸۹ آذر ۵, جمعه

گاهی آدم 142

گاهی آدم احساس می‌کند یک سؤالی را باید بپرسد؛ آن سؤال این است: «پس چی شد؟» این سؤال فقط باید پرسیده شود، از کی معلوم نیست؛ می‌توان آن را از هر چیز یا کسی پرسید و به نظرم احمقانه نیست که از هر چیز یا کسی که مؤثر در زندگی آدم است، انتظار جواب داشت؛ همان‌طور که باز به نظرم متوقعانه نیست. آقا، «پس چی شد؟» خانم، «پس چی شد؟» دیوار، «پس چی شد؟» آدم، خودم، «پس چی شد؟» خدا، «پس چی شد؟».
معمولاً این سؤال وقتی پرسیده می‌شود که دیری از موعد یک وعده گذشته باشد؛ آن وعده حتی می‌تواند یک اتفاق باشد که معمولی است، همیشه رخ می‌دهد، انتظار داریم این بار هم رخ دهد و به یکباره روند رخدادن آن قطع می‌شود، انگار طبیعت بالکل تغییر مسیر و رویه داده باشد. «ها! پس چی شد؟» و این‌طور ادامه می‌یابد: «مگر نگفتی که فلان (مثلاً)؟»، «مگر قرار نبود بهمان شود (مثلاً)؟»، «مگر وقت همیشگی نیست (مثلاً)؟» و هزار طور دیگر می‌توان ادامه داد.
می‌دانی نکته‌ی جالب این سؤال چیست؟ من این‌طور آزموده‌ام که در مواقع ورود این پرسش، انتظار جواب داری، اما نمی‌شنوی. کسی چیزی نمی‌گوید؛ همه آن را یک سؤال از خود می‌پندارند؛ یعنی سؤالی که آدم دارد از خودش می‌پرسد. راه می‌رود و زیر لب می‌گوید: «پس چی شد؟ پس چی شد؟» می‌ایستد و فریاد می‌کشد: «پس چی شد؟» اما همه خودشان را می‌کشند کنار. هر کس لب وا کند، بی‌درنگ ننگ تقصیر در نشدن آنچه باید می‌شده یا شدن آنچه نباید می‌شده را به جان خریده است. و این آدم را عصبانی‌تر می‌کند؛
حتی وقتی از خودش این سؤال را می‌پرسد، خودش هیچی نمی‌گوید، بلندتر بر سر خودش داد می‌زند:‌ «پس چی شد؟» هنوز هیچ. بلندتر و بلندتر و بلندتر داد می‌زند:‌ «پس چی شد؟» خودش مثلاً از همه جا بی‌خبر، می‌گوید:‌ «چی چی شد؟ من چه می‌دانم!». آدم از توانایی خودش در بی‌خبر نشان دادن، مطلع است. می‌گوید:‌ «همان...!» خودش (یا حالا هر کس دیگری که از دید آدم مقصر است) می‌گوید:‌ «آها! آن را می‌گویی؟ والّا نمی‌دانم، بگذار ببینم...» و آدم داغ می‌کند، چون می‌داند خودش می‌داند چی شده، و خودش که بداند،‌ یعنی او هم می‌داند؛ چون او خودش است، گاهی فقط خودش نیست، گاهی که هنگام این پرسش [و پرسش‌های مشابه] است، او دیگر خودش نیست؛ می‌شود یکی که می‌پرسد: «پس چی شد؟» یکی که می‌خواهد با این پرسش به طور تلویحی به پرسش‌شونده بفهماند که من یک حقی برای خودم متصور بودم که بهش نرسیدم، که ازم گرفتند، که ناحق شد و... . این «پس چی شد؟» یعنی یا آنچه روا بوده نشده یا آنچه ناروا بوده، شده. و تنها راه اعلام آگاهی و اعتراض آدم، همین پرسش است.
گاهی هم این روا حقی است که آدم به ناحق انتظار داشته، که خب، در این مواقع این پرسش یک جور فرافکنی‌ است؛ ولی در کل می‌توان این پرسش را به عنوان ندای تظلم خواهی آدم هم تصور کرد، آدمی که بهش واقعاً ظلم شده، از سوی خودش، از سوی آقا، از سوی خانم، از سوی دیوار، از سوی خدا یا... . (الآن که فکر می‌کنم، می‌بینم این جمله‌ی آخرم یعنی اینکه آدم در موضعی است که همه‌ی آن‌هایی که گفتم و نگفتم می‌توانند به آدم ظلم کنند؛ حتی خودش، حتی خدایش. و این موضع برای آدم بسیار دردناک است؛ می‌ترسم اگر پیشتر بروم کار بیخ پیدا کند و...)
خودم: «ها؟ پس چی شد؟ جا زدی؟‌ لال شدی چرا؟ ها؟ ها؟...»
من: «باشد حالا به وقتش.»

۱۳۸۹ آذر ۳, چهارشنبه

گاهی آدم 141

گاهی آدم یک چهره‌ی «آلاله غنچه کرده، کاش بودی و می‌دیدی»ای به خودش می‌گیرد که مثلاً چی؛ در صورتی که حال واقعی‌اش یک «کاشکی بودی و می‌دیدی زندگیم چه سوت و کوره»ای بیش نیست.

۱۳۸۹ آذر ۱, دوشنبه

که چی؟

باشد، خداحافظ! حالا که برنامه خداحافظی‌ست، پس از ما هم خداحافظ! حالا که قرار است چشمانمان را ببندیم و سرمان را برگردانیم و هرکدام برویم پی کار خودمان، پس خداحافظ! به امید دیدار هم نه! خداحافظ! برنامه فراموش کردن و این حرف‌هاست دیگر، می‌دانم. چند سال بعد عکس‌هایمان را می‌بینیم و می‌گوییم« اِ اِ اِ چه زود گذشت!» و بعد که آلبوم را می‌بندیم باز می‌رویم سرِ بازی خودمان. می‌دانم، خوب می‌فهمم. همه چیز که قرار نیست همیشه همین‌ طوری بماند، اصلا چه معنی دارد آدم دلش برای کسی تنگ شود، می‌دانم، سیر کردن شکم زن و بچه، سروکله زدن با هزار جور آدم جور و ناجور از کله سحر تا بوق سگ، دیگر وقتی برای دلتنگی نمی‌ماند، وقتی سفارش کار می‌گیری، دیگر چه فرقی می‌کند که شب امتحان‌هایت را چه‌جوری گذرانده‌ای، فرجه‌ها را با کی تو اتاق تنها بوده‌ای، مشتری باید راضی باشد، همیشه هم حق با مشتری است. دوست جدید، فرصت جدید، شوخی‌های جدید، همه چیز جدید، کهنه‌ها را باید ریخت دور. آشغال پاشغال جمع کنی دور خودت که چه بشود؟ عصر جمعه‌ای خلق خودت و زن و بچه‌ات را تلخ کنی؟ نه بابا! زندگی ارزش این حرف‌ها را ندارد. یک دوره‌ای بود، یک آدم‌هایی دورت بودند و یک کارهایی کردید، تمام شد رفت پی کارش. چه لزومی دارد آدم عشق‌های ماهانه و هفتگی‌اش را، سنگ صبور این عشق‌هایش را، پایه ثابت سیگارهای نصف شبش را هی توی ذهنش داشته باشد؟ که چی؟ ما که دیگر ربطی به هم نداریم، سالی، ماهی چه بشود، سگ ما از در خانه گربه شما رد شود که کارمان به هم بیفتد. والّا به خدا! چارسال عمرمان را هم آنجوری گذراندیم، دوسال دیگرش را یک جور دیگر می‌گذرانیم و باقی را هم هرجوری که بشود می‌گذرانیم. اینها هم هیچ ربطی به هم ندارند. تازه پس‌فردا کار خودمان هم راحت‌تر است، می‌گوییم یک دوره چارساله دانشجو بودم؛ از مورخ فلانِ فلانِ فلان تا فلانِ فلانِ فلان. این بسته چارساله دانشجویی. این هم بسته دوساله سربازی. این هم بسته nساله باقی عمر. این هم بسته‌های اضافی. کودکی مثلاً.  و این بسته‌ها کاملا بسته است. وقتی بستی، یعنی هوتوتو! تمام شد رفت پی کارش. بعضی وقت‌ها اگر خواستی یواشکی درش را باز می‌کنی ببینی همه چیز سر جایش هست یا نه! دزد به خاطراتت زده یا نه! خودت را آزمایش می‌کنی. «این فلانی است، این هم فلانی. به! چه حافظه‌ای دارم.» دیگر به باقیش نباید دست زد. چون بعضی چیزها را هر چه بیشتر هم بزنی، بویش بیشتر می‌شود. آمد و ماند و رفت. همین والسلام!

گاهی آدم 140

گاهی آدم به خودش (یا هر کس دیگری) می گوید: «چه خوب می‌شد، اگر چه می‌شد». همین «چه»‌هاست که می‌شود بلای جان آدم. چون نه می‌داند «خوب» چیست، و نه می‌داند دقیقاً چه باید بشود و یا حتی چه شده. «اگر» هم که دیگر جای خود دارد؛ «اگر» در این جمله یعنی (البته در بیشتر موارد) یک چیزی آنطوری که باید نیست یا یک زمانی یک چیزی آنطوری که می‌بایست نبوده یا چی. خلاصه این جمله‌ی «اگر چه می‌شد، چه خوب می‌شد» (یا برعکس) خودش مسئله‌ای است.
تازه از «اگر» بدتر، «مگر» است. «مگر» که می‌آید، بعضی مواقع یعنی فقط یکی دو راه وجود دارد (صلب قدرت انتخاب)؛ بعضی مواقع آمدن «مگر» یعنی من مقصر نیستم، بعضی مواقع هم یعنی تبعیض یا بهتر بگویم: تمییز. حالا ببین اگر «مگر» را به جمله‌ی بالا بیافزاییم، حاصل ترکیب «اگر» و «مگر» چه می‌شود: «اگر آنطور می‌شد چه خوب می‌شد، مگر نه؟» این دیگر اصل حسرت است؛ یعنی کاش آنطور می‌شد تا «خوب» بشود، که تازه «خوب» هم دقیقاً نمی‌دانیم چیست. یک وقت‌هایی هم ترکیب این دو، تردید را می‌رساند: «مگر اگر آنطور می‌شد، خوب می‌شد؟» (یا برعکس). 
یک «اگر مگر» دیگر هم هست که من خیلی دوستش دارم: «اگر چه می‌شد (مثلاً)، مگر چه می‌شد؟(مثلاً)»؛ یعنی فرقی نمی‌کند چه شده یا چه می‌شود، یا به عبارتی هرچه شد، شد. (البته این ترکیب اخیر یک معنی دیگر هم دارد که در اینجا منظور نیست).

۱۳۸۹ آبان ۳۰, یکشنبه

چیزی شبیه شعر 4

لذت تلخ گناه‌آلوده‌ای دارم
و حظ وافر شوری
عذابی می‌کشم شیرین ز وجدانم
هراسی تلخ و ترش، بدمزه
ولی در نوع خود جالب؛
کمی احساس بد دارم
***
گلی زیبا دم دستم، که خاری تیز در پایش
فرو رفته، تو گویی در دل من هم
کمی نزدیک‌تر رفتم
امان از باد،
می‌آمد، پر از گرده، مرا عطساند
گلک پرپر شد و هر پره‌اش با باد جایی رفت؛
***
کنون گلزار نو در باغ همسایه
هزاران گل بدون خار
من و باغم،
و این دست خر پر خار پا در خاک.

گاهی آدم 139

گاهی آدم باید یک تجدید نظری در رفاقت‌هایش بکند؛ مثلاً بعضی‌هاشان را بریزد یک جایی (حالا نمی‌خواهم بگویم کجا) ...و سیفون را بکشد.

۱۳۸۹ آبان ۲۹, شنبه

گاهی آدم 138

گاهی آدم احساس تنهایی شدیدی می‌کند؛ در این اوقات آدم زندگی را این‌طور می‌بیند که اگر دریا باشد، او یک چیزی است نه آنقدر سبک که روی آب بماند و نه آنقدر سنگین که برود ته آب؛ یک جایی آن وسط مسط‌ها با آب جابه‌جا می‌شود، بی‌آنکه به جایی وصل باشد؛ اگر آسمان باشد، او یک چیزی است نه آنقدر درخشان که به چشم بیاید و نه آنقدر بی‌سو که با پت‌پتی خاموش شود و قال رابکند، نه آنقدر سنگین که سقوط کند و نه آنقدر سبک‌بال که با اختیار پرواز کند؛ یک جایی آن وسط مسط‌ها یا با باد یا تحت تأثیر یک یا چند میدان، جابه‌جا می‌شود، بی‌آنکه به جایی وصل باشد؛ اگر زمین باشد، خشکی، او نه آنقدر استوار است که بر جا بماند، نه آنقدر نااستوار که بیفتد، همش آن وسط مسط‌ها درنوسان است، بین ماندن و رفتن، بین بودن و نبودن، بین شک و یقین حتی. بی‌آنکه به جایی وصل باشد البته!
آدم تنها که می‌شود خودش را بین چیزها می‌بیند، آن وسط مسط‌ها، در حالی که محیط احاطه‌اش کرده است، عناصر محیط در اطرافش هستند، می‌آیند و می‌روند، او دست و پا می‌زند، پت و پت می‌کند، سوسو می‌زند، بال‌بال می‌زند، اما نمی‌رود، حتی نمی‌ماند، برده می‌شود و نگاه‌ داشته می‌شود، بی‌آنکه به جایی وصل باشد، بی‌آنکه به چیزی بربخورد، تصادفی حتی؛ فقط محیط است و محیط و عناصر محیط و آدم علی‌رغم رهایی نسبی از همه چیز و همه جا، آن وسط مسط‌ها گیر افتاده است. محاط در بی‌نهایتی که رسماً بی‌نهایت است؛ خوب هست، بله! گاهی اما، نه همیشه، نه همه جا، نه اینکه دیگر... ؛
در این چنین احوالی است که آدم به یاد حرف آن گل کوچک سه گلبرگه‌ی ناچیز وسط کویر به شازده کوچولو می‌افتد: «آدما؟ گمون کنم ازشون یه شیش هفتایی باشه...،باد اینور و اونور می‌بردشون، نه اینکه ریشه ندارن...» و اینطور برمی‌دارد که وقتی تنهایی مدت‌دار می‌شود، عمیق می‌شود، نهادینه می‌شود، آدم می‌شود یکی از آن شیش هفتایی که باد اینور و آنور می‌بردشان؛ بی‌آنکه به جایی وصل باشد.

۱۳۸۹ آبان ۲۷, پنجشنبه

گاهی آدم 137

گاهی آدم دوست دارد به خودش بگوید: «خیلی خری!»؛ معمولاً نمی‌گوید. گاهی هم که می‌گوید، خودش جواب می‌دهد: «خودت خری!».

۱۳۸۹ آبان ۲۶, چهارشنبه

گاهی آدم 136

گاهی آدم شاکی می‌شود و داد می‌زند: «اَه! این که همش شد مقدمه!». آدم دارد برای چندمین و چندمین بار کتاب زندگی‌اش را ورق می‌زند. رسیده به فصل پیروزی‌ها.

۱۳۸۹ آبان ۲۵, سه‌شنبه

گاهی آدم 135

گاهی آدم هرجوری نگاه می‌کند می‌بیند که آدم‌ها هرچند دسته و با هر کیفیتی که دیدی باشند، قسمت خودش اغلب آن «دسته خرابه» است.